💨 နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက် (Nitrous Oxide၊ နန်းဂ်စ် Nangs)
Source: Harm Reduction Victoria · DanceWize Victoria SSB
အနှစ်ချုပ်
နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက် (Nitrous oxide) သည် ရှူသွင်းသောအခါ နာကျင်မှု လျင်မြန်စွာ သက်သာခြင်း၊ ပျော်ရွှင်လွန်ကဲမှုနှင့် ခွဲထွက်ခံစားမှုများကို ဖြစ်စေသည့် အရောင်မရှိသော ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။
နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက် (Nitrous Oxide၊ N2O) သည် အိပ်ငိုက်ငြိမ်သက်စေရန်နှင့် နာကျင်မှု သက်သာစေရန် အသုံးများသော အရောင်မရှိသည့် ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။ လူတို့သည် ယစ်မူးသည့် ခံစားမှုရရန်လည်း ၎င်းကို သုံးကြသည်။ ရှူသွင်းသောအခါ နာကျင်မှု လျင်မြန်စွာ သက်သာခြင်း၊ ပျော်ရွှင်လွန်ကဲမှု၊ အနည်းငယ် အိပ်ငိုက်ငြိမ်သက်မှုနှင့် ဆိုက်ကီးဒယ်လစ်ကဲ့သို့ ခွဲထွက်ခံစားမှု (dissociation) ကို ဖြစ်စေသည်။ ၎င်းကို 1800 ပြည့်လွန်နှစ်လယ်ပိုင်းကတည်းက သွားဆရာဝန်ပညာတွင် သုံးခဲ့ပြီး 1700 ပြည့်လွန်နှစ်ကုန်ပိုင်းကတည်းက အပျော်သဘောအတွက် သုံးခဲ့သည်၊ ရှူသွင်းသူများကို ရယ်မောစေလေ့ရှိသောကြောင့် 'ရယ်ဓာတ်ငွေ့' (laughing gas) ဟူသော အမည်ရခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ခရင်မ်ရိုက်ရာတွင် တွန်းထုတ်ဓာတ်ငွေ့အဖြစ် အသုံးပြုသည့် အစားအသောက် ပေါင်းထည့်ပစ္စည်းလည်း ဖြစ်ပြီး ကားလုပ်ငန်းတွင် အင်ဂျင်စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရန်လည်း သုံးသည်။ ကားလုပ်ငန်းအတွက် သို့မဟုတ် လူသုံးစွဲရန် မဟုတ်သော အခြားရည်ရွယ်ချက်အတွက် ပြင်ဆင်ထားသည့် N2O ကို ရှူသွင်း၍ မရပါ၊ အခြား အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများ ရောထည့်ထားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အရက်မှီခိုမှုအတွက် ဆေးရပ်ဝေဒနာ ခံနေရသူများကို ကုသရန်လည်း ပိုမိုသုံးလာကြသည်။ နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက်ကို ခွဲထွက်ခံစားမှု ဖြစ်စေသော မေ့ဆေး (dissociative anesthetic) အဖြစ် ခွဲခြားထားပြီး စိတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်မှ ခွဲထွက်သွားသည့် ခံစားမှု (မျောလွင့်နေသည့်ခံစားမှု)၊ ပုံပျက်သော အာရုံခံစားမှုများနှင့် အမြင်နှင့် အသံ ထင်ယောင်ထင်မှားမှုများ ဖြစ်စေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ပိုမိုဘေးကင်းသော အသုံးပြုမှု
လွန်ကဲမိပါက စောင့်ရှောက်ပေးမည့် သင်ယုံကြည်သူများနှင့်အတူ သက်သောင့်သက်သာရှိသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သုံးစွဲပါ။ ရပ်တည်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် သုံးစဉ် ထိုင်ပါ သို့မဟုတ် လှဲပါ။ လှဲနေပါက ခေါင်းကို အနည်းငယ် မြှင့်ထားပါ။ သုံးစွဲမှုအကြား အနားယူပြီး ရှူသွင်းမှုများကြားတွင် လေကောင်းလေသန့်ကို များများ ရှူပါ။ နိုက်ထရပ်စ်အများစုကို စုပ်ယူရန် ပူဖောင်းတစ်ခုမှ အကြိမ်အနည်းငယ် ရှူသွင်းရုံဖြင့် လုံလောက်သည်။ နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက်ကို ပူဖောင်းထဲသို့ ထုတ်ပေးခြင်းသည် ဓာတ်ငွေ့ကို နွေးစေပြီး ရှူသွင်းမီ ဖိအားကို ပုံမှန်ဖြစ်စေသည်။ ဓာတ်ငွေ့သည် အလွန်အေးခဲသည် (-40C ဒီဂရီ)၊ နှာခေါင်း၊ နှုတ်ခမ်းနှင့် လည်ချောင်း (အသံထွက်ကြိုးများ အပါအဝင်) တွင် ရေခဲလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဓာတ်ငွေ့သည် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖိအားအောက်တွင် ရှိသည်၊ ထိုပုံးများမှ တိုက်ရိုက်ရှူသွင်းပါက အဆုတ်တစ်သျှူး ကွဲထွက်စေနိုင်သည်။ လက်ကိုင်အသေးစား ဓာတ်ငွေ့ဖောက်ကိရိယာ (cracker) သုံးလျှင် အမြဲ ပူဖောင်းထဲသို့ ထည့်ပါ၊ တိုက်ရိုက်ရှူသွင်း၍ ရေခဲဒဏ်ရာ မရစေပါနှင့်။ ခရင်မ်ရိုက်စက် (cream whipper) မှ တိုက်ရိုက်ရှူသွင်းပါက ဘူးသေးမှ ထွက်လာနိုင်သော သတ္တုအမှုန်များကို စစ်ထုတ်ရန် ဂွမ်းလုံးများ သို့မဟုတ် အဝတ်စ အပိုင်းများ သုံးပါ။ ဘက်တီးရီးယားနှင့် ဟာပီးစ် (herpes)ကဲ့သို့ ဗိုင်းရပ်စ်များ အချင်းချင်း ကူးစက်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ပူဖောင်းများနှင့် ခရင်မ်ရိုက်စက်များကို မျှဝေခြင်းကို ရှောင်ပါ။ မူးနေစဉ် အောက်ဆီဂျင်ကို ရှူနေပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို မပိတ်မိစေရန် သေချာပါစေ။ အောက်ဆီဂျင် ပြတ်လတ်ခြင်းသည် မူးယစ်ခံစားမှုကို မတိုးစေပါ။
⚠ ဤအရာများနှင့် မရောနှောပါနှင့်
အန္တရာယ်ကြီးသည်: ဗဟိုအာရုံကြောကို ဖိနှိပ်သည့်ဆေးများ (GHB၊ အရက်၊ ဘင်ဇိုများနှင့် အိုပီအွိုက်များ) - သတိမေ့မြောနိုင်ခြေ တိုးမြင့်သည်။ သတိထားရန်: ဆိုက်ကီးဒယ်လစ်ဆေးများ (LSD၊ DMT၊ မှော်မျိုးစိတ်၊ 2C-B) - ဆိုက်ကီးဒယ်လစ်ဆေး အတွေ့အကြုံကို တိုတောင်းသော်လည်း စိန်ခေါ်မှုရှိသည့် နည်းဖြင့် ပိုမိုပြင်းထန်စေနိုင်သည်။ အန္တရာယ်နည်းသည်: MDMA (ပျို့ခြင်း)၊ အရက် (ပျို့ခြင်း - အန္တရာယ်နည်းသော်လည်း မနှစ်မြို့စရာ)။ အောက်ပါအခြေအနေများ ရှိလျှင် မသုံးရန် အကြံပြုသည်: ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း (ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျစေနိုင်သည်)၊ အဆုတ်သွေးကြော သွေးတိုးရောဂါ၊ ပန်းနာရင်ကျပ်၊ ဦးခေါင်းဒဏ်ရာ၊ သွေးအားနည်းရောဂါ ရာဇဝင်၊ ရင်ဘတ်ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူခက်ခြင်း၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပြဿနာများ။
🚨 တစ်ခုခုမှားယွင်းပါက
လမ်းဘေး တံတွေးစစ်ဆေးမှုများသည် နိုက်ထရပ်စ်ကို မရှာဖွေပါ။ နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက်အပါအဝင် တရားမဝင်သော မည်သည့်မူးယစ်ဆေးမဆို သုံးစွဲပြီး ကားမောင်းခြင်းသည် တရားမဝင်ပါ၊ ယာဉ်မောင်းမည်သူမဆို လမ်းဘေး အပြုအမူချို့ယွင်းမှု စစ်ဆေးမှု ခံရနိုင်သည်။ ကားမောင်းမီ အနည်းဆုံး 2 နာရီ စောင့်ပါ။ နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက်သည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲသွားသောကြောင့် အလုပ်ခွင်များတွင် စစ်ဆေး၍ မရနိုင်ပါ။ ရေရှည်တွင် ဖြစ်နိုင်သော သက်ရောက်မှုများမှာ: ဗီတာမင် B12 ကုန်ခန်းခြင်းသည် အာရုံကြော အသေးစားစွန်းများ ထုံကျင်ခြင်း ဖြစ်စေနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် လက်ချောင်းနှင့် ခြေချောင်းများတွင် သတိထားမိနိုင်သည်။ ဆေးဝါးဖြည့်စွက်စာများ သုံးခြင်းဖြင့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သည်။ ကုန်ခန်းမှု ပြင်းထန်သောအဆင့်တွင် ဗီတာမင် B12 ဆေးထိုးကုသသည်။ မကုသဘဲ ထားပါက B12 ချို့တဲ့ခြင်းသည် ရေရှည် ပျက်စီးမှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။ နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက် ထိတွေ့မှုသည် အမျိုးသမီးများ၏ ကိုယ်ဝန်ရနိုင်ခြေ (မျိုးပွားနိုင်စွမ်း) နိမ့်ကျခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက် ဘူးသေးများသည် အလွန်မီးလောင်လွယ်သည်။ ဖိအားပါသော ဓာတ်ငွေ့အားလုံးတွင် ပေါက်ကွဲနိုင်သည့် အန္တရာယ် ရှိသည်။ ပွင့်လင်းမီးလျှံအနီးတွင် မသုံးပါနှင့်။ နိုက်ထရပ်စ် ဘူးသေးများကို အချို့သော ပြန်လည်အသုံးပြုရေးစင်တာများတွင် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ပွဲတော်များနှင့် အစီအစဉ်များမှ ပြန်လာသောအခါ ၎င်းတို့ကို အိမ်သို့ ယူလာပါ (Take HOME)။ တာဝန်ယူ၍ စွန့်ပစ်ပါ။
သက်ရောက်မှုများ
နာကျင်မှု သက်သာခြင်း ကစဉ့်ကရဲ ဖြစ်ခြင်းနှင့် ဟန်ချက်ပျက်ခြင်း လက်ချောင်းနှင့် ခြေချောင်းများတွင် ဝီဝီမြည်သလို ခံစားရခြင်း ပျို့ခြင်း အိပ်ငိုက်ငြိမ်သက်ခြင်း ခေါင်းကိုက်ခြင်း စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း ခေါင်းမူးခြင်းနှင့် ခေါင်းပေါ့ပါးဝေခြင်း မကြာခဏ သုံးစွဲပါက လက်ခြေအစွန်းများ ထုံကျင်ခြင်း ဗီတာမင် B12 ပမာဏ လျော့နည်းခြင်း ခေါင်းမူး၍ ရယ်မောခြင်း၊ ခစ်ခစ်ရယ်ခြင်း ပျော်ရွှင်လွန်ကဲမှု စိတ်လှုပ်ရှားဝမ်းမြောက်ခြင်း စိတ်အခြေအနေ တက်ကြွလာခြင်း အသံ ပုံပျက်ခြင်း အသံနှင့်ဆိုင်သော ထင်ယောင်ထင်မှားမှုများ အိပ်မက်ထဲရှိသကဲ့သို့ ခံစားရသည့် အခြေအနေ အနည်းငယ်မှ ပြင်းထန်သည်အထိ မြင်ကွင်းဆိုင်ရာ ထင်ယောင်ထင်မှားမှုများနှင့် အမြင်ပုံရိပ်များ ပြင်ပ လှုံ့ဆော်မှုများကို ခံစားမှု လျော့နည်းခြင်း
ပမာဏနှင့် ကြာချိန်
ဓာတ်ငွေ့ကို ရှူသွင်းသည်။ လူအများစုသည် ဘူးသေးအတွင်းမှ ဖိအားပါသော ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ယူရန် ခရင်မ်ရိုက်စက် (cream whipper) ကို သုံးကြသည်။ ခရင်မ်ရိုက်စက်မှ တိုက်ရိုက်မယူဘဲ ဓာတ်ငွေ့ကို ပူဖောင်းထဲသို့ အရင်ထုတ်ပေးရန် အကြံပြုသည်။ စုစုပေါင်း ကြာချိန်: 1-5 မိနစ်၊ စတင်သက်ရောက်ချိန်: 0-60 စက္ကန့်၊ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ချိန်: 1-5 မိနစ်၊ ပြန်လည်ကျဆင်းချိန်: 10 မိနစ်၊ နောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုနှင့် ဆေးမူးနောက်ဝေဒနာ: 15 မိနစ်။ ဆေး၏ ထင်ရှားသော သက်ရောက်မှုများသည် 5-10 မိနစ်အကြာတွင် ကုန်သွားသည့်တိုင် ဆေးသည် သုံးပြီးနောက် 15 မိနစ်အထိ သင့်ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဆက်လက် သက်ရောက်နေသည်။