⚕️ Opioid
Source: Harm Reduction Victoria · DanceWize Victoria SSB
Tổng quan
Opioid là một nhóm thuốc dùng để giảm đau và an thần, tác động lên các thụ thể opioid trong hệ thần kinh trung ương.
Opioid là một nhóm thuốc được dùng nhờ đặc tính giảm đau và an thần. Chúng đã là nền tảng của việc giảm đau trong hàng nghìn năm. Opioid, bao gồm những chất có nguồn gốc tự nhiên từ cây thuốc phiện (anh túc) và những chất được tạo ra trong phòng thí nghiệm, đều là các chất tác động lên các thụ thể opioid trong hệ thần kinh trung ương (não và tủy sống).
Cơ thể chúng ta tự sản xuất các opioid tự nhiên, gọi là endorphin. Opioid làm giảm sự dẫn truyền thần kinh lên não, làm giảm cảm giác đau và ảnh hưởng đến các vùng não điều khiển cảm xúc. Chúng được dùng để điều trị đau từ trung bình đến nặng.
Bao gồm: Codeine (ví dụ: Panadeine, Nurofen Plus, Mersyndol, Dolased, Panafen Plus), Dihydrocodeine (ví dụ: Paramol), Tramadol, Oxycodone (ví dụ: Endone, Percocet), Morphine sulfate (ví dụ: MS Contin), Methadone (ví dụ: Biodone, Physeptone), Buprenorphine (ví dụ: Suboxone, Subutex), Hydromorphone (ví dụ: Dilaudid), Fentanyl (ví dụ: Durogesic (miếng dán qua da), Actiq (viên ngậm/kẹo mút), Sublimaze (tiêm tĩnh mạch)).
Sử dụng an toàn hơn
Hãy cố gắng sử dụng ở nơi bạn cảm thấy an toàn, xung quanh những người bạn tin tưởng. Chờ tối thiểu 30 phút sau khi ăn. Luôn mang theo naloxone (đảo ngược tình trạng quá liều).
'Bắt đầu thấp - Tăng chậm' (Start Low - Go Slow). Khi nuốt: Dùng theo khuyến cáo trên bao bì nếu có. Khi tiêm: Dùng dụng cụ tiêm mới, vô trùng của riêng bạn (kể cả nước khi pha).
Rửa tay kỹ trước và sau. Tìm hiểu về các cách tiêm an toàn hơn. Nhiều opioid hiện nay được thiết kế chống can thiệp (ví dụ: chống tiêm) và không hòa tan tốt - Điều này có thể gây hậu quả nguy hiểm nếu tiêm, dẫn đến tổn thương tĩnh mạch và da.
Vứt bỏ kim tiêm và dụng cụ một cách có trách nhiệm. Khi hít qua đường mũi: Nghiền thành bột mịn vì tinh thể có thể gây những vết cắt nhỏ. Hít nước trước và sau để bảo vệ mũi.
Dùng ống hút/thìa riêng của bạn (và không dùng tờ tiền) để tránh nhiễm trùng hoặc virus qua đường máu (HIV/HVC). Hít nhiều lần có thể làm tổn thương mũi, hãy đổi lỗ mũi thường xuyên và nghỉ giữa các lần. Khi đặt thuốc vào hậu môn dạng khô (shelving)/dạng hỗn hợp ướt (plugging): Dùng chất bôi trơn để tránh rách da.
Dùng bao cao su hoặc găng tay latex/vinyl để tránh trầy xước bên trong. Rửa tay kỹ trước và sau. Dùng nước vô trùng để trộn với viên thuốc nghiền thành bột.
Tìm một nơi kín đáo và an toàn để thực hiện.
⚠ Tránh kết hợp với
Rượu - buồn nôn ở liều thấp, còn ở liều cao có thể gây suy hô hấp/ngừng thở. Các chất ức chế thần kinh trung ương khác, ví dụ: các opioid khác, GHB, Heroin và benzodiazepine, ví dụ: Valium - Có thể gây mất ý thức, khó thở và suy hô hấp dẫn đến tử vong. Ketamine, DXM, MXE, Nitrous Oxide - Có thể gây suy hô hấp/ngừng thở.
Chất kích thích, ví dụ: Amphetamine và Cocaine - có thể gây căng thẳng cho tim. MAOI - Thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOI) dùng với một số opioid đã được ghi nhận trong các báo cáo hiếm gặp về phản ứng bất lợi nặng và gây tử vong. SSRI, ví dụ: một số thuốc chống trầm cảm.
Cannabis - Có nguy cơ thấp và đôi khi có thể có tác dụng hiệp đồng. Chất gây ảo giác (LSD, nấm, DMT, Mescaline) - Nguy cơ thấp và không có tác dụng hiệp đồng. Không khuyến cáo dùng opioid nếu bạn có nguy cơ mắc: ngưng thở khi ngủ, béo phì, lo âu hoặc trầm cảm, đau cơ xơ hóa (fibromyalgia) (đặc trưng bởi đau cơ xương lan rộng).
🚨 Nếu có sự cố
Xét nghiệm nước bọt bên đường không tìm opioid nhưng có thể phát hiện các chất khác có thể đã được pha vào opioid. Lái xe khi đang chịu ảnh hưởng của bất kỳ loại ma túy bất hợp pháp nào, kể cả opioid, là vi phạm pháp luật và bất kỳ tài xế nào cũng có thể phải trải qua bài kiểm tra suy giảm hành vi bên đường. Hãy chờ ít nhất 24 giờ trước khi lái xe.
Phụ thuộc về thể chất. Các triệu chứng cai có thể bắt đầu trong vòng vài giờ sau lần dùng cuối. Bao gồm hắt hơi, ngáp nhiều, ho, đổ mồ hôi, ớn lạnh, bồn chồn chân, cáu gắt, tâm trạng thất thường, mất ngủ, đau cơ và đau xương dữ dội, tiêu chảy, đi tiểu nhiều hơn, mất nước, lo âu, buồn nôn, chuột rút, co thắt không tự chủ, cơ quan sinh dục nhạy cảm (ở nữ).
Mang theo ma túy và dụng cụ sử dụng khiến bạn có nguy cơ cao hơn bị truy tố hình sự (kể cả tội buôn bán, ngay cả khi bạn không bán). Hãy biết luật địa phương của bạn.
Tác dụng
Cảm giác phấn khích Cảm giác dễ chịu Hài lòng Giảm lo âu Tâm trạng thất thường Trầm cảm Giảm ham muốn tình dục Lú lẫn Giảm đau Hoang tưởng Nhạy cảm với ánh sáng Căng thẳng hoặc lo âu liên tục về việc kiếm liều tiếp theo để tránh cảm giác 'ốm' hoặc các triệu chứng cai Tử vong Mất ngủ Nhịp thở chậm Nhịp tim giảm Huyết áp giảm Cảm giác ấm ở tay chân Uể oải Buồn ngủ An thần Táo bón Giảm tiết nước bọt gây ra các vấn đề về sức khỏe răng miệng (khi dùng lâu dài) Ngứa Kinh nguyệt không đều Thiếu oxy (thiếu hụt oxy) Bất tỉnh Buồn nôn Ức chế hô hấp/suy hô hấp Co thắt cơ Tử vong Nguy cơ hôn mê Tổn thương não do ức chế hô hấp Ngón tay, ngón chân, môi tím tái
Liều lượng và thời gian
Thường được nuốt nhất, nhưng cũng có thể được nghiền ra để hít qua đường mũi, tiêm (vào tĩnh mạch IV hoặc vào cơ IM) hoặc đặt vào hậu môn (shelved, qua đường trực tràng). Thời gian tác dụng của opioid khác nhau tùy theo đường dùng, liều lượng, v.v. Từ 15 phút - 36 giờ, ví dụ: pethidine có tác dụng ngắn hơn nhiều so với oxycodone.
Ngay cả khi các tác dụng rõ ràng của thuốc đã hết, opioid vẫn có thể hoạt động trong một thời gian dài (đến vài ngày) tùy loại. Hãy tự tìm hiểu. Thời gian bán rã phụ thuộc vào loại opioid và đường dùng.
Cách tốt nhất luôn là tìm hiểu về chính chất bạn đang dùng.